Ticari hayatta en temel sorun borçlunun temerrüdür. Tüm sözleşmelerin edimleri farklı olmaktadır. Sözleşmesel edimler nedeniyle her iki taraf borçlu olabilmektedir. Üzerine düşen edimleri yerine getirmeyen herhangi bir taraf alacaklının ihtarı ile temerrüde düşer. Borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümler uygulanır. Ancak bazı durumlarda borçlunun temerrüdü için ihtara gerek yoktur. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede ihtara gerek yoktur. İyiniyetli sebepsiz zenginleşmede temerrüdü için ihtar gereklidir.

Borçlunun Temerrüdünün Sonuçları

Temerrüde düşen borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemedikçe borcun geç ifasından kaynaklı zararları gidermekle yükümlüdür. Temerrüde düşen borçlu beklenmedik hal sebebiyle doğacak zarardan sorumludur. Ancak borcun ifa edilseydi beklenmedik hal nedeniyle ifa konusu şeye zarar geleceğini ispat edilmesi, borçlunun sorumluluğunu kaldırır. Borçlu temerrüdünde hassas konularından birisi de beklenmedik haldir. Zira, küresel anlamda çok fazla beklenmedik hal gerçekleşmektedir.

1. a) Uygulanacak Faiz

Borçlu temerrüdünde sözleşmede faiz oranının var olup olmadığı önemlidir. Sözleşmede faiz bulunmuyorsa borcun doğum tarihinde mevzuat hükümlerine göre faiz oranı belirlenir. Sözleşmede faiz bulunuyor ise yıllık temerrüd faiz oranı yıllık faiz oranının yüzde yüzünü aşamaz. Faiz oranları hususunda uyuşmazlığın tespiti önemlidir. Ticari bir uyuşmazlıkta ticari faiz oranları uygulanır. Ancak diğer durumlarda yasal faiz oranları uygulanır. Benli Avukatlık Bürosu olarak bu hususta en büyük tavsiyemiz, sözleşme sürecinde avukatlık desteğidir. Nitekim Denizli ili ve çevresinde özellikle ticari alanda gördüğümüz en büyük hata sözleşmelerin yanlış hazırlanmasıdır. Hata ve tarafların iradesini yansıtmayan sözleşmeler çok fazladır. Bu nedenle borçlar ve ticaret hukukuna aykırı sözleşmelerde hak aranamayacağı şüphesizdir. Tüketici uyuşmazlıklarında ise bu durum daha kötüdür. Tüketicileri haklarından yoksun bırakmaya yönelik çeşitli uygulamalar görülmektedir. Çünkü, insanlar avukatlık hizmetlerine ne kadar yakın olursa o kadar haklarını bilmektedir. Hukuki konularda tavsiye ve mütalaa vermek sadece avukatlara aittir. Kişilerin bu hususa dikkat etmesi gerektiğine önemle arz etmeliyiz. Örnek vermek gerekirse, uyuşmazlık türünün tespiti yönünden çok fazla dava bulunmaktadır. Hizmet Sağlayıcı firmaların ya da tüketicilerin avukattan hukuki tavsiye ve mütalaa alması, halinde bu sorun ortadan kalkmaktadır.

1. b) Aşkın Zarar

İfa alacaklısı her ne kadar temerrüt faizi ile bir sigortaya sahipse de bazen bu sigorta da yetmez. Bu durumu Borçlar Kanunu aşkın zarar olarak nitelendirmiştir. Buna göre aşkın zararı talep mümkündür. Ancak aşın zarar görülmekte olan davada ortaya çıkarsa talep üzerine hâkim istem üzerine tazminata hükmedebilir.

c)Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmelerde Borçlunun Temerrüdü

Sözleşmeler iki taraflı ise bu durumda borçluya süre verilmesi durumu ortaya çıkmaktadır. Borçlunun temerrüdü halinde borçlu ifa için süre talep edebilir. Bu durum borçluya verilmiş son haktır. Aksi halde borçlu ağır sonuçlar ile karşılaşacaktır. TBK 124.maddesine göre bazı durumlarda borçluya süre verilmesine gerek yoktur. Borçlunun içinde bulunduğu durumdan ya da tutumdan süre verilmesinin etkisi yoksa süre mümkün değildir. Ya da ifa artık alacaklı için yararsız kalmışsa süre mümkün değildir. İfanın belirli bir süre sonrasında kabul edilmeyeceği açıkça anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek yoktur. TBK 125.maddesine göre borcun ifa edilmemesi nedeniyle gecikme tazminatı ve borcun ifası talep edilebilir. Bu ilk seçimlik haktır. Alacaklı, borcun ifası ve gecikme tazminatı hakkından vazgeçerek borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini ister veya sözleşmeden döner. Sözleşmeden dönme halinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar. İfa ettikleri edimleri geri ister. Borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle oluşan zararın giderilmesini giderir. Önemli bir hususu Benli Avukatlık Bürosu olarak hatırlatmak isteriz. Borcun ifa edilmemesinden kastedilen her iki taraf için üzerine düşen yükümlülüğün ihlalidir. Temerrüde düşen borçlu ise diğer tarafa borçlu olandır. Temerrüde düşen borçlu için ağır sonuçlar TBK 125.de belirtilen sonuçlardır. Hukuki uyuşmazlığın türüne göre değişiklik söz konusu olabilmektedir. Örneğin tüketici hukukunda onarım isteme hakkı gibi haklar mevcuttur. Geniş bir çerçeve içeren konudur. Kişiler hukuki sorunlarda ne isteğini bildiği takdirde sonuca ulaşmak daha kolay olacaktır. Kanun gereği belirli yollar mevcut olduğundan seçim söz konusudur. Seçim yaparken ve tüm hukuki süreçte bir avukat desteği almak kişilerin menfaatine olacaktır. Sürekli edimli sözleşmelerde ise ifa ve gecikme tazminatı istenebilecektir. Ancak sözleşmeyi feshedip sözleşmenin süresinden önce sona ermesin nedeniyle uğradığı zararı istemesi mümkündür. SONUÇ OLARAK Benli Avukatlık Bürosu olarak Denizli ilinde avukatlık hizmeti sunmaktayız. Ticaret Avukatı, Tüketici Avukatı, Borçlar Hukuku yönünden avukatlık hizmetlerimiz mevcuttur. Denizli ili ve çevresinde avukatlık hizmeti almak isteyen kişilerin bizlerle iletişime geçmesi gerekmektedir. BENLİ AVUKATLIK BÜROSU

1. MUSTAFA BENLİ